‘Het verhaal dat de heide dichtgroeit door stikstof klopt niet’

Landbouwbedrijf Hasman uit Beuningen heeft het goed voor elkaar. Met de focus op melkvee en landbouw, het leveren van energie én het beheer van natuur, geeft het bedrijf het perfecte voorbeeld van kringlooplandbouw. Een meer dan zelfvoorzienende onderneming in het midden van een Natura 2000-gebied. We spraken Hans Roeleveld – één van de eigenaren van Hasman – over de rijke geschiedenis en de huidige situatie op het bedrijf.

Terug naar de middeleeuwen

De geschiedenis van Hasman gaat ontzettend ver terug. In de middeleeuwen werd het erf voor het eerst beschreven in het leenregister van de graaf van Bentheim. De opa van Hans was de eerste Roeleveld die het bedrijf in handen kreeg. Zijn zoon nam het bedrijf over en gaf het stokje vervolgens door aan zijn 2 zoons, Alfons en Hans.

Ook de kinderen van deze 2 broers zijn tegenwoordig betrokken bij Hasman. ‘Ik zou het mooi vinden als onze kinderen het bedrijf voort zouden kunnen zetten’, zegt Hans. ‘Het gaat al zo ver terug en we beschikken over prachtige natuur. Het zou eeuwig zonde zijn als we onze werkzaamheden in de toekomst niet meer kunnen uitvoeren.’

De toekomst

Maar deze toekomst is, zoals voor veel melkveebedrijven op het moment, onzeker. Hasman zit middenin een Natura 2000-gebied, waardoor er al in 2013 een procedure is gestart om een groot deel van de grond aan de landbouw te onttrekken en een natuurfunctie te geven. Deze procedure loopt nog steeds. Ook de recente plannen van de overheid om boeren uit te kopen heeft Hasman inmiddels bereikt.

‘Onlangs hebben we het eerste onteigeningsplan onder ogen gekregen’, vertelt Hans. ‘De plannen kwamen erop neer dat de helft van ons bedrijf onteigend zou worden. Dat zou ons vleugellam maken. Gelukkig heeft de Raad van State dit plan nietig verklaard, dus de eerste slag hebben we gewonnen.’

Natuurbeheer en heideterreinen

Wat er nu verder gaat gebeuren, is onduidelijk. Hans gelooft bovendien niet echt in de stikstofdiscussie. ‘Onze natuur doet het perfect’, zegt hij. ‘Het verhaal dat de heide dichtgroeit door stikstof klopt niet. Het heeft alles met natuurbeheer te maken. Particulieren onderhouden de heideterreinen over het algemeen goed. Dat kun je helaas niet zeggen over terreinbeheerorganisaties.’

‘Heide is eigenlijk geen natuur-, maar een cultuurlandschap’, gaat Hans verder. ‘Je moet de terreinen eens in de zoveel tijd plaggen. Vroeger kwamen deze plaggen in de potstal terecht, maar tegenwoordig is hier geen verdienmodel meer voor. Daardoor wordt er weinig meer geplagd met als gevolg dat het landschap dichtgroeit.’

Hans legt uit dat de boeren de plaggen vroeger in de potstal van de schapen legden, zodat deze verrijkt werden met mineralen uit de mest. ‘Deze plaggen werden naar de Twentse Essen gebracht, zodat daar graan verbouwd kon worden. Aan de andere kant had je daar nat grasland dat niet werd ontwaterd. Zo ontstond er een hele specifieke vegetatie. En die afwisseling maakt het nu juist zo bijzonder. Door de komst van kunstmest verdween de noodzaak van plaggen en potstallen. Hierdoor is het landschap veranderd.’

Mestvergister

Hasman beheert circa 40 hectare land, dat bestaat uit bos, heidevelden en botanische graslanden. ‘Hierbij bevorderen we de biodiversiteit door bijvoorbeeld kruidenrijke akkerranden aan te leggen. Dit zorgt niet alleen voor een fraaie leefomgeving, maar het trekt ook veel nuttige insecten aan. De biomassa van deze akkerranden kunnen we niet als veevoer gebruiken, maar een deel hiervan kunnen we wel verwerken in de mestvergister om biogas te produceren.’

Een groot deel van deze biomassa komt uiteindelijk via de stallen in de mestvergister van Hasman terecht. ‘Alle mest van onze 400 koeien die we in de stal opvangen, gaat diezelfde dag nog de vergister in’, legt Hans uit. ‘Omdat we de mest en urine heel snel afvoeren en we een emissievrije vloer hebben, komt er tijdens dit proces nauwelijks methaan en ammoniak vrij. Dat gebeurt pas in de vergister die de stoffen omzet in biogas.’

Het biogas dat de vergister produceert, komt samen met het biogas uit de vergisters van 5 andere melkveehouderijen uit de buurt. Via een speciaal daarvoor aangelegde leiding komt dit gas bij 2 lokale bedrijven terecht. ‘Hierdoor hoeven deze bedrijven minder aardgas te gebruiken’, zegt Hans. ‘Een duurzame oplossing in de energietransitie.’

Mestrobot Barn-E

Hoe zorgt Hasman er nu voor dat de mest zo snel mogelijk in de vergister komt? Want elke dag, of zelfs elk uur dat de mest blijft liggen, gaat er methaan verloren. ‘Hiervoor gebruiken we mestrobot Barn-E van JOZ’, zegt Hans. ‘We willen de mest naar 1 centraal punt brengen en door met de Barn-E te werken, hoeven we geen extra mestgangen en pompen aan te leggen. Als je dus met zo min mogelijk afstortpunten wilt werken, dan is deze mestrobot een mooie oplossing.’

‘Een bijkomend voordeel van de Barn-E is dat hij geen water gebruikt. Voor de vergister is water namelijk alleen maar ballast. Daarnaast kan ik me voorstellen dat deze robot ook voor dikkere substanties zoals paardenmest goed werkt. De mestrobot zuigt de mest namelijk niet op, maar lepelt het als het ware naar binnen. Dat maakt de Barn-E geschikt voor meerdere doeleinden.’

Meer weten?

Wil je meer weten over circulaire oplossingen voor jouw stal? Neem contact op met JOZ. Onze experts helpen je graag verder.